WYPYCHY

Wypychy notowane są w XVI wieku jako Chrzanowo Wipichy, w tym czasie mieszkało tu już wielu szlachciców, uprawiano 9 włók ziemi[1]. Wioska stanowiła część okolicy szlacheckiej o nazwie Chrzanowo. Było to siedlisko drobnej szlachty. Słowo „wypychy” pochodzi od określenia miejsca na obrzeżach, na które „wypychano” kolejne gospodarstwa szlacheckie, dla których brakowało miejsca w głównej części wsi. Szlachta wolała mieszkać w pewnym oddaleniu od głównej wsi, ponieważ dawało to im namiastkę „pańskości”, bowiem to chłopi mieszkali w skupiskach. Właśnie przez to wioski szlacheckie charakteryzowały się niezbyt zwartą zabudową.

Było to siedlisko drobnej szlachty w tym głównie Chrzanowskich herbu Suche Komnaty. Miejscowi szlachcice należeli do ubogich przedstawicieli rodu, nie zajmowali żadnych stanowisk. Tylko raz jeden z nich uczestniczył w elekcji królewskiej w 1697 roku[2].

Spis właścicieli ziemskich z 1784 roku przekazuje dane o trzech rodzinach, które tu dziedziczyły, byli to: Chrzanowscy, Kosakowscy i Kurkowski[3].

Była to maleńka wioska, w 1827 roku notowano tutaj zaledwie 3 domy i 17 mieszkańców (Chrzanowo wypychy)[4]. W 1867 roku Wypychy włączono do gminy Kubry (potem Przytuły). Zaczęto też wioskę nazywać po prostu Wypychy.

Spis powszechny z 1921 roku przekazuje dane o 14 domach i 102 mieszkańcach tej miejscowości[5].

W 1922 roku powstała w tej wsi jednoklasowa szkoła powszechna, uczyło się w niej 39 dzieci, najwięcej uczniów notowano w 1925 roku, 45. Brak danych o nauczycielach w tej szkole[6].


[1] Źródła Dziejowe…. ,s. 359.

[2] Boniecki A, Herbarz…., tom III, s. 111.

[3] Regestr Diecezjów…., s. 672.

[4] Tabella miast i wsi….., tom I, s. 72.

[5] Skorowidz miejscowości…., s. 46.

[6] Jemielity W, Szkoły powszechne w …., s. 29.